Jakiego narzędzia potrzebuje organ zarządzający ruchem
Wydziałom zajmującym się zarządzaniem ruchem brakuje jednego miejsca, w którym sprawa organizacji ruchu ma swój numer, stan, komplet załączników, opinie, rozpatrzenie i termin kontroli. Zakres takiego narzędzia nie wynika z założeń produktowych, lecz z przepisów: zarówno Ministerstwo Infrastruktury, jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach (Dz.U. 2017 poz. 784) wymieniają te czynności jako zadania organu zarządzającego ruchem.
Jakie czynności organ prowadzi zgodnie z rozporządzeniem
Zgodnie z § 3 ust. 1 organ zarządzający ruchem między innymi rozpatruje projekty, zatwierdza organizację ruchu, przekazuje ją do realizacji, przechowuje projekty i prowadzi ich ewidencję, opiniuje rozwiązania geometryczne w projektach budowlanych oraz kontroluje znaki, sygnalizację i urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (BRD) pod kątem zgodności z zatwierdzoną organizacją ruchu.
Ewidencja nie jest elementem fakultatywnym. Zgodnie z § 9 ust. 2 należy w niej ujawnić numer projektu, drogę i kilometraż, jednostkę składającą projekt, charakter organizacji ruchu (stała lub czasowa), datę zatwierdzenia, termin wprowadzenia oraz rzeczywistą datę wprowadzenia. Projekty przechowuje się nie krócej niż 2 lata (§ 9 ust. 3 i 4).
Te pozycje wyznaczają minimalny zakres danych, który powinno obsługiwać narzędzie organu. Program, który ich nie prowadzi, nie pozwala realizować obowiązków z § 9 — niezależnie od tego, jak dobrze odwzorowuje rysunek pasa drogowego.
Czego organ nie potrzebuje w pierwszej kolejności
- Samego programu do sporządzania rysunku. Dokumentację sporządza projektant — zgodnie z § 5 (plan orientacyjny, plan sytuacyjny, opis, podpis projektanta) oraz z rozporządzeniem w sprawie znaków i sygnałów drogowych (tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 2311). Zadaniem organu jest sprawdzenie kompletności projektu i jego zatwierdzenie, a nie projektowanie geometrii w zastępstwie biura projektowego.
- Systemu informacji przestrzennej obejmującego każdy znak i chodnik. Inwentaryzacja i utrzymanie pasa drogowego należą do zarządcy drogi (art. 19 ustawy o drogach publicznych). Organowi potrzebna jest lokalizacja sprawy i informacja o pokryciu sieci kontrolami z § 12, a nie pełny model sieci drogowej.
- Kolejnego arkusza kalkulacyjnego. Ewidencja z § 9 ma określony okres przechowywania i wymaga metryki sprawy. Arkusz traci ciągłość wraz z odejściem osoby, która go prowadziła, i nie pozostawia śladu, kto odesłał projekt do poprawek.
- Miejskiego systemu sterowania ruchem jako substytutu ewidencji. Sterowanie ruchem za pomocą znaków świetlnych i znaków o zmiennej treści to odrębna warstwa zarządzania ruchem (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). W powiecie, w którym nie ma sygnalizacji, taki system nie zapewni ani ewidencji z § 9, ani kontroli w terminie 14 dni.
Kompletność, opinie i rozpatrzenie — trzy etapy, na których traci się czas
§ 5 określa, co musi zawierać projekt organizacji ruchu — między innymi plan w odpowiedniej skali, rozwiązania geometryczne, program sygnalizacji (jeżeli dotyczy), termin w przypadku robót oraz podpis projektanta. § 5 ust. 2 dopuszcza projekt uproszczony przy robotach utrzymaniowych, które nie wymagają zamknięcia jezdni. Sprawdzenie kompletności projektu, zanim sprawa trafi do rozpatrzenia, ogranicza liczbę wezwań do uzupełnienia.
§ 7 wymaga opinii Policji (właściwego komendanta wojewódzkiego, powiatowego lub miejskiego — w zależności od kategorii drogi) oraz opinii zarządu drogi, jeżeli to nie on składa projekt. Przy skrzyżowaniach i objazdach potrzebna jest także opinia organu właściwego dla drogi krzyżującej się. Opinia Policji nie jest wymagana w przypadku projektów dotyczących wyłącznie dróg gminnych, projektu uproszczonego oraz drogi wewnętrznej (§ 7 ust. 3). Odnotowanie tej okoliczności w sprawie pozwala uniknąć oczekiwania na opinię, której przepis nie wymaga.
§ 8 stanowi, że organ może zatwierdzić organizację ruchu, odesłać projekt do poprawek albo go odrzucić. Odrzucenie jest obowiązkowe, gdy projekt stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub jest niezgodny z przepisami o znakach i sygnałach. Organ może też powołać komisję z udziałem Policji i zarządu drogi albo zasięgnąć opinii rzeczoznawcy (§ 8 ust. 1). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zatwierdzenie nie może być czynnością arbitralną (I OSK 492/12); wymóg merytorycznej analizy projektu pojawia się także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych dotyczących § 8. Jak wskazuje GDDKiA, od zatwierdzenia organizacji ruchu nie przysługuje odwołanie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego.
Co porządkuje pracę organu — czynności według paragrafów
- Sprawdzenie kompletności projektu według § 5, zanim sprawa trafi do rozpatrzenia.
- Odnotowanie, czy wymagana jest opinia Policji (§ 7 ust. 3).
- Wspólny z projektantem przebieg sprawy: braki, kolejne wersje planu, ponowne złożenie projektu (§ 8 ust. 2 pkt 2).
- Kalendarz terminów: zawiadomienie 7 dni przed wprowadzeniem, 24 godziny przy projekcie uproszczonym, 14 dni na kontrolę oraz kontrole okresowe co 6 lub 12 miesięcy (§ 12 i § 12a).
- Zawiadomienie, które trafia jednocześnie do organu, zarządu drogi i Policji (§ 12 ust. 1).
- Ewidencja, która pozwala odpowiedzieć organowi nadzoru, kto zatwierdził organizację ruchu, kiedy i z jakim terminem wprowadzenia (§ 9 ust. 2).
Kolejność wdrożenia
Jednostka, która rozważa wdrożenie narzędzia, ocenia przede wszystkim, czy obieg spraw wytrzyma sezon robót drogowych i ocenę wojewody, o której mowa w § 3 ust. 2. Dlatego współpracę rozpoczynamy od prezentacji i pilotażu z organami, które będą z narzędzia korzystać.
Zapowiadana nowelizacja rozporządzenia (wykaz prac legislacyjnych Ministerstwa Infrastruktury, planowany termin: II kwartał 2027 r.) nie zmienia tej kolejności. Najpierw trzeba zapewnić realizację obowiązujących § 5–§ 12, a następnie dostosować kanał elektroniczny i ewentualne nowe ramy czasowe rozpatrywania projektów.